RRR
SOPHOKLES, Antik Çağ Yunan tragedya şairi (Atina/Koionos İO 436-494 ?-Atina IÖ 406). Varlıklı bir ailenin olanakları içinde yetişti, eksiksiz bir eğitimden geçti, ilgi duyduğu her alanda özel dersler alma yolunu kullandı; sağlıklı sporculuğu, yakışıklı vücudu, müzik bilgisi ve kendine özgü nitelikleriyle en genç yaşında bile öne geçtiği görüldü (Salamis yıldönümü şenliklerinde dinsel tören önderliği, İÖ 480). Yirmi sekiz yaşındaki ilk tragedya birinciliğiyle kendinde önceki usta Âiskhylos’u yenmiş sayıldı (468), bu törensel yarışlara her yi! üçü tragedya biri satir olmak üzere dörder eserle katıldı, yirmiye yakın birincilik kazandı, hiçbir zaman ikincilikten geriye düşmediği yazılmıştır. Bu edebiyat yasanların yanı sıra önemli kamu görevlerini yürüttüğü bilinir: Helenotamias (443-442, Atina’ya bağlı kentlerin vergilerini toplama, hazineyi yönetme işi), iki kez strategosluk (440′tan başlayarak birkaç kez, ordu komutanlığıyla devlet yöneticiliğini birleştiren görev), devlet danışmanlığı (Sicilya yenilgisi üzerine kurulan on kişilik kurul üyeliği) ile birlikte Sağlık Tanrısı’nın tapınağında özel rahiplik. Eşi Nikostrate’den doğan oğlu İophon’un da başarılı bir tragedya şairi olduğu belirtilir; yasa dışı oğlu Ariston ise, çok sevdiği torunu Genç Sophokles’in (on iki kez ödül kazanmış, kırk tragedya yazarı) babasıdır. Periklesve Herodotos ile yakın ilişki içinde yaşadığı bilinen Sophokles, her anlamda mutlu, verimli, başarılı,etkili bir yaşamın sahibi kabul edilir; yazık ki yazdığı ve adlarıyla konuları bilinen 123 eserinden günümüze yalnızca yedisi ulaşabilmiştir: Aias (450 ?), antigone (442 ?), Kral Oidipus (Oidipus Tyrannos) (430 ?), elektra (245 ?),-Trakhiniai (Trakhis Kadınları, 420-410), Philoktetes (409), Oidipus Koionas’da (Oidipus Epi Kolono, öl.s. torununun ilgisiyle temsil edildi, 401).Eldeki ürünlerinin tümünün kırk sekiz yaşından sonra yazdığı olgunluk eserleri olu: şu, dünya görüşüyle tiyatro anlayışını bütünüyle değerlendirmeye yarayan bir temel birikimdir. Yazgıya (kader) karşı direnen, direndiği halde yenilen insanın sorunsalı, Oidipus’da ve Antigone’de izlenebilir. Önüne geçilmez bir kaza düşüncesine karşı kişilerinin aldığı önlem yine de yetersizdir. Babasını öldürüp anasıyla evleneceği kendisine bildirilen Oidipus’un yalnızca doğum yeri bildiği Korinthos’dan ayrılmakla yetinmesi, baba bildiği Korinthos kralından başka herkesi öldürme hakkının bulunduğunu sanması çok eksik bir düşüncedir. Yazgısının yanı sıra hiçbir kadınla evlenmemek yolunu tutarsa ancak, alınyazısına engel olabilir. Anîigone ise kendisi için verilmiş karara bile bile uyar, ölümü düşünerek seçer, başkaldıran insanı temsil ettiği için hiçbir korku onu yolundan döndüremez. Tragedyada koroyu on beş kişilik kamuoyu birikimine çıkaran, oyuna üçüncü kişiyi katarak diyalog olanağını artırdığı kabul edilen Sophokles, kaynak olarak eski mitosları, lanetlenmiş aileler soyunu, üç birlik kuralına uygunlukla İşler. Zamanının tragedya Örneklerine göre Poetika adlı eserinde Aristoteles, en son Sophokles’in eserlerinden yola çıkmış görünmektedir.
Sağlık Ana Sayfa
