ORTODOKSLUK, din., Vahye ve Meşru Kilise’nin kararlarına uygun olan öğretilerin tümü. Genel olarak Katolik İnancına bağlı bulunan Keldanî, Ermeni, Süryanî ve Kiptî mezhepleri, havari Petrus’un Roma’da ölmesinden sonra îüm yetkilerinin papaya geçtiğini savundular. Bu düşünceye karşı çıkanlarsa papanın isa’nın yetkilerini taşımadığını ve sıradan bir İnsan olduğunu savunarak, tek Tanrısal önder olan İsanın görevlerinin kimseye devredilmediğini ileri sürdüler. Bu nedenle dinin temelinin doğru inancı benimsemek olduğunu savunan bu büyük mezhebe Yunanca Doğru Kanı anlamına gelen Othos Doksa sözcüğünden doğan ve doğru inançtan olanlar anlamına gelen Orthodoksos denildi, Ortodoks mezhebinin kurulmasında Gregorios, Kyrillos, Athaniasios gibi din büyüklerinin çalışmaları önemli rol oynadı. Bu inancı benimseyenler 325′te İznik konsilinde resmi öğretinin karşısında yer alan Arius, Nestohus gibi din ulularıyla mücadele ettiler. Ortodoks inancının temelini oluşturan Kutsal Kitap, kutsal geleneğe ilişkin ilkelerle 325-787 arasında toplanan yedi konsilde belirlendi. Tanrı kavramının yalnızca oğul aracılığıyla babadan kaynaklandığını öğreten Ortodoks Kilisesi’ne karşın Roma Katolik Kilisesi’nin 8.yy’da Papa II.Leo başkanlığında Tanrı kavramını hem oğul hem de babaya bağlaması Doğu’nun öğretidüzeyinde iki fnezhep arasındaki ayrılıkların farkına varmasına yol açtı.9. yy’dan başlayarak Roma ve Bizans’ın Hıristiyanlık kavramlarında ortaya çıkan farklılaşma giderek, yeni Batı uygarlığını oluşturan hareketin de etkisiyle, iki taraf arasında artan karşılıklı anlayışsızlığa dönüştü ve bu iki mezhebin kopmasına neden oldu. 16 Temmuz 1054′te Roma’nın Papa IX. Leo’nun istanbul Patriği Mikhael Kerularios’u afaroz ettiğini bildirmesinden sonra, ertesi gün piskoposların oluşturduğu bir topluluk Roma bildirisini yaktı. Bu olay Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki uzlaşmazlığın artmasına neden oldu. Bu yüzden 1054 Doğu ve Batı’nın resmen ayrıldığı tarih olarak kabul edilir. Doğu ve Batı kiliselerinin kesin kopuşundan sonra iki mezhep arasında birliği sağlama girişimleri de 1274 Lyon Konseyi ve 1438-1439 arasında yapılan Ferrara-Floransa konseyinde olduğu gibi daha çok siyasi amaçlara yönelikti.1453′te İstanbul’un alınmasından sonra Bizans Kilisesi (Doğu Roma-İstanbul Patrikhanesi) de Osmanlıların egemenliğine girdi. Böylece istanbul Patrikhanesi Ortodokslarla Osmanlı yönetimi arasındaki tek resmi kurum durumuna geldi. Önceleri tüm Doğu Roma kiliseleri İstanbul Kilisesi’ne bağlıydılar. Ancak daha sonra dinsel görüşlerde ortaya çıkan bir takım ayrılıklar yüzünden kopmalar oldu. Böylece İstanbul Ortodoks Kilisesi, merkezi İstanbul’da bulunan Rum Ortodoks Kilisesi, merkezi Erivan’da bulunan Ermeni Ortodoks Kilisesi ve merkezi Mardin’de bulunan Süryani Ortodoks Kilisesi olarak ayrıldı. Osmanlı yönetimi altındaki tüm kiliseler özerk nitelikte kurumlardı. Ancak zamanla sınırların değişmesi ve kilise merkezlerden birinin (Erivan) komşu bir ülkenin sınırları içinde kalması Ortodoks kiliselerinde bazı değişikliklere neden oldu. Bundan sonra Ermeni Ortodoks Kilisesi’nin Türkiye merkezi İstanbul’da açıldı. Böylece İstanbul hem Ermeni hem de Rum ortodoks kiliselerinin merkezi oldu. Bu arada istanbul’a bağlı olan Rus Ortodoks Kilisesi de bu devletin güçlenmesinden sonra bağımsızlığını ilan edince Moskova bağımsız bir Ortodoks patrikliği durumuna geldi.Bizans Ortodoks Kilisesi’nin varisi olarak kendini gören Rus Ortodoks Kilisesi, zaman zaman imparatorluk içindeki Ortodoks kiliselerinin koruyucusu gibi davranmaya başlayınca bu durum Ermeni Ortodoks Kilisesi’ni de etkiledi ve Rus Ortodoks Kilisesi’nin izinden yürüyen Erivan Ortodoks Kilisesi ile istanbul Ermeni Ortodoks Kilisesi birbirinden ayrıldı. Bu ayrılığın nedeni Erivan Ortodoks Kilisesi’nin İstanbul Ermeni Ortodoks Kilisesi’nin işlerine karışmaya başlamasıdır.Ortodoks kiliselerinin Batı’daki etkinliği 16. yy’da sona erdi. İmparatorluğun gücünü yitirdiği dönemlerdeyse Rum Ortodoks Kilisesi Avrupa’ya Ermeni Ortodoks Kilisesi’de Rusya’ya sığınma eğilimleri gösterdi, imparatorluğun egemenliği altındaki devletlerin bağımsızlıklarını kazanmaya başlamalarıyla birlikte, bu ülkelerin ortodoks kiliseleri de İstanbul patrikhanesinden ayrılmak istediler. Kiliselerin bu durumu Tanzimat’ın ilânına kadar sürdü. Tanzimat’ın ilanından sonraysa Öteki azınlıklar gibi Ortodoks azınlığıda yeni birtakım ayrıcalıklar tanındı. Bu durum Birinci Dünya Savaşı’na kadar sürdü ve bu süre içinde Rum Ortodoks Kilisesi Yunanistan’ın bağımsızlığa kavuşması, Anadolu toprakları üzerinde Büyük Yunanistan’ı (Megola İdea) yeniden kurma düşüncesi doğrultusunda tüm dünya Ortodoklarını Türkiye’ye karşı birleştirmek için yoğun bir çaba harcadı.1923′te Türkiye sınırları içinde bulunan Rum ve Ermeni Ortodoks kiliseleri yeniden düzenlenerek İstanbul’da toplandı. Bugün Türkiye’de bulunan tüm Rum ve Ermeni Ortodoks kiliselerinin merkezi İstanbul, Süryani Ortodoksla-rının merkezi ise Mardin’dir. Ortodoks ile Katolik mezhepleri arasındaki farklılıklar öğretinin üç ana noktasından ve bunların uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Ortodokslara göre Teslis ile ilgili tek inanç İznik Credosu’na {Hıristiyan amentüsü) dayanır. Ortodoks Kilisesi Tanrı kavramının yalnızca oğul aracılığıyla babadan kaynaklandığını, Katolik Kilisesi ise bu kavramın hem baba hem de oğula bağlı olduğunu öğretir. Ortodoks inancı evrensel ve yerel konsillere dayanır. Ortodokslar Meryem’in isa’ya evlenmeden hamile kaldığını, bakireliğin önemli olmadığını öğretsel bir yenilik olarak kabul ederler. Meryem günahsız da olsa Adem’in günahını taşır. Meryem’in arınması İsa’nın ölümü ve yeniden dirilişle gerçekleşir.Doğu mezhepleri boşanmayı ve yeniden evlenmeyi kabul etmektedir. Rahip olmak isteyen biri evlenebilir. Ancak rahip olduktan sonra bunu yapamaz. Dul kalan rahipler de ikinci kez evlerlemezler. Piskoposlar bekâr ya da dul olan rahip ve papazlar arasından seçilir. Törenlerinde ekmekle şarap, İsa’nın gerçek eti vekanı olarak benimsenir. Ortodoks inancında ikonaların (kutsal resimler) özel biryeri vardır. Her kilise yerel örgütü içinde kendi kendini yönetir. Ancak inancın Öğretilmesinde birlikte hareket ederler. Bugün dünyada bulunan başlıca Ortodoks kiliseleri, İstanbul Patrikliği, İskenderiye Patrikliği, Antakya Patrikliği, Kudüs Patrikliği, Kıbrıs Kilisesi, ve Rus Kilisesi’dir.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji