OKSİJEN, kim.o, atom numarası 8, atom ağırlığı 16, gaz durumunda bulunan kimyasal element. Oksijen 1774′îe Priestleyce, güherçilenin kavrulması ve daha sonra kırmızı cıva oksidin ısıtılmasıyla bulundu. 1775′ten sonra Lavoisier oksijenin temel özelliklerini açıklayarak suda ve havada bulunduğunu, yanma ve solunumdaki işlevini gösterdi. Asitlerin bileşiminde kesinlikle bu elementin bulunduğuna ve asitlik nedenini ortaya çıkaracağına inanarak oksijenle ilgili bir dizi deneyler gerçekleştirdi ve bu elemente asit üreten anlamına gelen oksijen adını verdi. Yeryüzünde en çok bulunan elementtir. Toplam olarak yeryüzündeki suların yaklaşık % 89′unu, kayalarınsa yaklaşık olarak % 47′ıni oluşturur. Oksijen atmosfer kütlesinin o/o23′ünü ve hacminin % 21′ini oluşturmaktadır. Bu yüzden olağan koşullar altında gaz durumunda bulunan oksijen sıvılaştırılmış havadan basamaklı damıtmayla elde edilebilir. İnsan vücudunun üçte ikisi, suyunsa onda dokuzu oksijendir. Renksiz, kokusuz, tadı olmayan, özgül ağırlığı 1,423 kg/m3′e eşit, ergime sıcaklığı -218°C ve kaynama sıcaklığı -183°C olan sıklaştırılması güç bir gazdır, ancak sıvılaştırılmış oksijen mavi renktedir. Suda az çözünür buna karşın ergimiş gümüşte çok miktarda eriyerek gümüşün katılaşması sırasında açığa çıkar. Oksijenin mor ötesi ışınların ya da elektrik boşalmalarının etkisinde kalması sonucunda çok etkin bir oksijen allotropu olan Ozon (O3) oluşur. Ozonun atmosferdeki varlığı, güneşin mor ötesi ışınlarının yeryüzüne ulaşmasını engeller. Oksijen tüm elementler içinde Fluordan sonra elektronegatifliği en yüksek olan elementtir. Flüor bileşikleri dışındaki elementleri oksijenli bileşiklerine oksit adı veritir. Flüorun oksijenli bileşikleriyse Süorürlerdir. Oksijen dolaylı ya da dolaysız olarak hafif soy gazlar (helyum, neon, argon ve kripton) dışındaki tüm elementlerle oksitleri oluşturur. Hemen hemen tüm bileşiklerinde oksijen -2 yükseltgenme derecesindedir. Oksijenle birleşmelere genellikle ısı açığa çıktığı için yanma denilmektedir. Yanma olayı koşullara göre hızlı ya da yavaş olabilir. Eğer oksijenle olan tepkimelerde cisimler akkorla oluşuyorlarsa buna hızlı yanma, eğer tersi söz konusuyla yavaş yanma adı verilir. Halojen ve azot dışında tüm ametaller, özellikle hidrojen, kükürt fosfor ve karbon oksijen içinde ve havada yanabilir. Bu yanma sonucunda oksijen, su, kükürt dioksit, fosfor penta oksit, karbondioksit gibi yanma sıcaklığında çok kararlı olan bileşikler oluşturur. Ayrıca birçok metal soğuk havada oksitlenir. Ancak bu oksitlenme paslanan demir için derin, çinko, bakır, kurşun ve aleminyum için yüzeyseldir. Oksijen tüm canlıların solunumu ve uygulamada tüm yanma olaylarının gerçekleşebilmesi için gerekli temel bir maddedir. Hastanelerde solunuma yardımcı olmak amacıyla sıklıkla kullanılır. Oksijen havadan ve elektroliz yoluyla sudan elde edilebilir. Dünyada kullanılan oksijenin % 99 havadan % 1′i ise sudan elde edilmektedir. Dünya arı oksijen üretimi yaklaşık olarak günde 50 milyon m3′ü bulmakta, bunun yarısına yakın bölümü çelik üretme fırınlarında ve değiştirgeçlerdeki arıtma işlemi sırasında kullanılmaktadır. Üretilen her ton çelik için 60 m3 oksijene gereksinme vardır. Bundan başka amonyak, metanol, etilenoksit gibi gazların sentezinde kullanılmaktadır. Ayrıca oksijen sıvı hidrojenle birlikte, füze motorlarda propergol olarakta kullanılır.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji