MÜZİK (Yun. musike techne muşalar sanatı, Lat, musica, Fr. musigue), Duyguları ya da imgeleri anlatmak için sesleri melodi, ritim, armoni, polifoni gibi biçimlerde düzenleme sanatı. Bu biçimde düzenlenmiş seslerden oluşan eserlerin çalışması ya da söylenmesi. Sözcüğün dar anlamıyla Avrupa’da Antik çağlardan başlayarak gelişen sanat müziği. İS 480-524 arasında yaşayan Romalı düşünür Boethius, çalınan ve söylenen müzik eserlerini yazılabilir duruma getirmeyi ilk düşünenlerden biridir. Bu amaçla seslere harfler vermeyi tasarlamış ve La sesiyle başlayan gamı A’dan başlayarak harflendirilmiştir: A (la), B (si), C (do), D (re), E (mi), F (fa), G (sol). Ancak, yalnızca notaların adlarını anımsatmaya yarayan harflerin bir eserin tümüyle akılda kalmasına ya da unutulduğunda yeniden anımsanmasına yaramadığından, birtakım işaretlerden yararlanmak gerekiyordu.Neuma adı verilen işaretlerle müziklerin melodilerinin çıkış noktaları saptanıyor, ilk ses bir çizgi üzerinde biçimlendirilmiş oluyordu. Ne var ki, büyük umutlarla bulunan bu işaretler ancak unutulan bir melodiyi yeniden anımsatmaya yarıyor, o melodiyi bilmeyen birine hiçbir şey söylemiyordu. Neuma’larm bu yetersizliğini gidermek amacıyla çizgi önce ikiye, sonra üçe, dörde ve sonunda beşe çıkartılarak bugünkü porte bulunmuş oldu. Artık porteyi oluşturan çizgiler ve aralıkları, üzerindeki notaya adını veriyor, sesleri yazılı olarak okuma olanağı doğuyordu. Bundan sonraki aşamada notaları harflendirmek yerine adlandırmak gerekiyordu. Guido d’Arezzo (? 992-? 1050) Ut gueant Laxîs diye başlayan ilahinin her satırındaki ilk heceyi seslerin adı olarak aidi: ut, re, mi, fa, sol, la, si. Ut’un söylenişindeki sertliği ortadan kaldırmak için de 17. yy’da ut yerine do denmeye başlandı. Boethius’un notalama çabasına koşut, olarak Kilise müziği titizlikle ele alıyor, kilise müziğine değişik müzik öğelerinin sızmamasına çalışıyordu. Papa Gregor (540-604) dinsel törenlerde birlik sağlamayı başarıyor ve günümüzde bile Gregoryen Müziği adıyla anılan bu teksesli ibadet müziği Roma’ dan bütün Hıristiyanlık alemine yayılıyordu. Gregoryen şarkıları yayılır ve öğretilirken neuma’lardan yararlanıyordu.Alcuip (725-804), Hucbald (840-930) ve Hoger gerek müzik yazısını, gerekse tekseslilik düzenini daha ileriye götüren kuramsal çalışmalarıyla çoksesli (polifonik) müziğin öncüleri oldular. Böylece Kilise içinde başlayan gelişme, dinsel müziğe geçmiş bulunuyordu.Kilise dışında dansın etkisi altında halk şarkısı gelişti. Fransa’da 12.-14. yy’ larda saz şairleri (Troubadour’lar) halk ezgilerinin yaratıcıları oldular. Bertran de Born, Adam de la Halle gibi troubadour’ların ezgileri Gregoryen müziğinin etkisini de içeriyordu. Rönesans döneminde kontrapunto üzerine kurulan çokseslilik egemendi. Bu dönemde gösterdiği gelişmeyle dindışı müzik kilise müziğini de etkilemiştir. Çeşitli halk ezgileri kilisede dua temleri olarak, dinsel eserlerde ana ezgi olarak kullanılmaya başlamışsa da, kilise sonraları bu durumun önüne geçmiş, bundan yeni bir çoksesli dinsel müzik doğmuştur (Palestrina, 1524-1594). 15. ve 16. yy’larda Flaman Okulu çoksesli Batı müziğinin geşilmesinde önemli bir rol oynadı. Bu okulun, Binchois (1400-1460), Dufay (1400-1474), Ockeghem (1430-1495), Obrecht (1 450-1 505),- Josguin Desprez (1450-1521), isaac (1450-1517), Willaert (1480-1562), Orlando di Lasso (1532-1594) gibi besteciler missa, motet, madrigal, çoksesli şarkı türleri içinde seçkin a capella koro eserleri bestelediler. Flaman-Okulu 1600′den sonra Sweelinckn (1560-1621) org müziğini etkileyecektir. Çoksesliliğin gelişmesinde İngiliz besteci Dunstable’m de (1370-1453) rolü oldu. 16.-17. yy’larda İngiltere’de J. Dowland (1562-1453) Lavta için şarkıları, J. Bull, (1563-1 628), W. Byrd (1543-1 623), O. Gibbons (1583-1625) ve Morley’in (1557-1602) piyano (virginal) müziği önem kazandı. 17. yy’da opera ve oratorya gelişti. İtalya bestecileri C. Monteverdi (1567-1643), P. F. Cavalli (1602-1676), M. A. Cesti (1623-1669) ve A. Scariaîîi (1660-1725) operanın öncüleri oldular, önceleri opera gibi dekor, kostüm ve bale öğelerinin desteğiyle oynanan oratorya, G. Carissimi’nin (1605-1674) eünde bağımsız bir ses eserine dönüştürüldü.17. yy’da kilise dışı müzikle birlikte çalgılar da gelişmeye başladı. Viola da gamba, violino piccola, viola da bracci gibi viol tipi giderek gözden düşerken, besteciler ünlü keman yapımcıları Guarneri, Amati ve Stradivari’nin geliştirdiği kemanı yeğlemeye başladılar. A. Coreili (1653-1713), G. Torelli (166Q-1709), G. Tartini (1692-1770), A. Vivaldi (1678-1741) bu gelişen çalgıya saygınlık kazandıran eserler bestelediler. Konçerto da kemanla birlikte gelişti.Anvers’te Ruckers ailesinin geliştirdiği klavsen için J. Kuhnau (1660-1722), J. C. de Chambonnieres (1602-1672), F. Couperin (1668-1733), J. P. Ftameau (1683-1764) ve D. Scariatti (1685-1757) ustaca eşeler verdiler. Her dönemde en sağlam yerini kilisede bulan org ise, klavsen için seçkin besteler de yapmış olan G. Frescobaldi (1583-1643), J. S. Bach (1685-1750) ve G. F. Hândel (1685-1759) gibi bestecilerin elinde değer kazandı.18. yy başlarında gelişmeye başlayan piyano aynı yüzyılın 2. yarısında büyük ölçüde taraftar kazandı. Viyana, Londra, Paris ve Roma’da mekanizma ve ses ahengi bakımında değişik piyanolar zevkle kullanıldı ve bu çalgı için güçlü eserler verilmeye başlandı. C. Ph. E. Bach (1714-1788) ve J. Chr. Bach (1735-1782), Viyana Klasikleri olarak adlandırlan J. Haydn (1732-180.9), W. A. Mozart (1756-1791) ve özellikle L. van Beethoven (1770-1872), piyanoya güçlü bir çalgı durumuna getirdiler (piyano sonatı, piyano konçertosu). Romantizmin başlıca temsilcileri C. M. van Weber (1786-1826), F. Schubert (1797-1828), F. Mendelssohn Bartholdy (1809-1847), R. Schumann (1810-1856), F. Chopin (1810-1849),F.Uszf(1811-1886)veJ. Brahms (1833-1 897), gibi bestecilerin elinde piyano müziksel anlatımın başlıca çalgısı oldu.Haydn’ın orkestra müziğinin merkezi durumuna getirdiği senfoni Mozart ve Beethoven’in eserleriyle doruğuna ulaştı.İtalyan operasının yenileyicisi Chr. W. Gluck (1714-1787), Mozart, Rossini (1792-1868), V. Bellini (1801 -1835), C M. van Weber, R. Wagner(1813-1888), G. Donizetti (1797-1848), G. Verdi (1813-1901), G. Puccıni (1858-1924), R Strauss (1864-1949), opera sanatının önde gelen temsilcileri oldular. Klasik, romantik ve izlenimci (C. Debussy 1862-1918; M. Ravei 1875-1937), akımlarından sonra Fransa, Rusya, Çekoslovakya, İspanya ve Kuzey ülkelerinde ulusal müzikaraştır-maları 19. yy’ın en belirli çalışmalarını oluşturdu.20. yy müzikte bir reform çağı oldu. A. Schonberg’m (1874-1951) geliştirdiği, A. Berg (1885-1935) ile A. Webern (1883-1 945) izlediği on iki ton sistemi, tonlar kuralları yıkarak 20, yy müziğine en önemli yeniliği kazandırdı, E. arese (1885-1965) ile başlayan ve P. Boulez (1925), G. Ligeti (1923), K.H. Stöckhausen (1928-) vb. bestecilerin sürdürdüğü elektronik müzik çalışmaları da müziğin yalnızca çalgıların ve insan sesiniz malı olmaktan çıkarak, her sesin müzik yapımında yer alabileceğini kanıtladı.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji