Atom ya da atom gruplarının elektron almaları ya da vermeleri sonucunda oluşan tanecik, iyon terimi bir atom, bir atom kümesi, bir molekül ya da bir molekül kümesi için kullanılır. Basit iyonlar yalnızca atomları içerir. Her atom çevresinde negatif yüklü elektronlar bulunan bir çekirdek içerir. Çekirdekte iki çeşit tanecik bulunur: pozitif yüklü protonlar ve yüksüz nötronlar. Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısı elektron sayısına eşit olduğundan atom yüksüzdür. Basit iyon bir ya da daha fazla elektron kazanmış ya da kaybetmiş atomdan oluşur, iyonların sembolleriyle atomların sembolleri aynıdır, iyonları atomlardan ayırt etmek için element sembollerine kazanılan ya da yitirilen elektron sayısı kadar ya da eklenir. Örneğin 1 elektron yitirerek iyon haline gelen sodyum (Na), Na + biçiminde gösterilir. 2 e yitiren Mg atomuyla Mg +(ya da Mg olarak ifade edilir.Kararlı bir halde bulunabilen iyonlar nötr atom özelliklerinden farklılıklar gösterirler. Zıt elektrik yüklerine sahip iyonlar birleşerek iyonik bileşikleri oluştururlar. Basit iyonların oluşumları Lımus Pauling adlı ÂBD’Iİ bilim adamınca geliştirilen temel elektronegati-vite kavramıyla açıklanır. Elektronegatif olarak adlandırılan bir atom negatif iyon (anyon) haline geçme eğilimi gösterir. Buna karşılık elektropozitif olarak adlandırılan atomlar kolayca pozitif iyon (katyon) haline geçerler. Periyodik tablonun ilk iki kolundaki elementler (IA ve HA grupları) alkali metal ve toprak alkaii metal olarak adlandırılırlar. Bu elementler son derece elektropozitifdirler. 7 A grubu elementleri (halojenler) ise elektronegatif özellik gösterirler. Kompleks (karmaşık) iyonlar, basit iyonlardan farklı olarak, merkezi bir atom (genellikle metal) ve onu çevreleyen atom ve moleküllerden oluşur. Bunlara koordinans kümeleşmesi adı verilir. Örneğin 6 siyanür, molekülüyje çevrili demir iyonu [Fe (ÖN) 6}4 hegzakoordine kompleks adını alır. Kompleks oluştuğu andan başlayarak her bileşen bireyselliğini yitirir.iyonlar yapay yöntemlerle elde edilebilir. Örneğin bir metalin uygun bir biçimde seçilmiş bir ışıkla (genellikle ultraviyole) aydınlatılmasıyla ya da doğrudan ısıtılmaları sonucunda metal iyonları elde edilir. Bunlardan birincisi fotoelektronik etki, ikincisiyse termoelektronik etki olarak adlandırılır. Düşük basınçlı gaz içeren bir ortamda elektrik potansiyeli etkisi altında iyonlaşma elde edilir. Bu deney ilk kez Alman Eugen Goldstein’ce 1886′da gerçekleştirilmiştir. 50.000 voltluk bir potansiyel altında gerçekleştirilen deneyde katodun arkasında değişik bir ışın gözlenmiştir. Kanal ışınları adı verilen bu ışınlar, 1897′de Alman fizikç’ VVİlheirn VVİen’ce incelenmiş, ve pozitif iyonlardan oluştuğu anlaşılmıştır. Elektronlar ve alfa ışınları (2 proton ve 2 nötrondan oluşan helyum atom çekirdeği) çarptıkları maddeleri iyonlaştırır. Bu şekilde oluşan iyonlar çok kararsız kümeler oluşmasına neden olurlar. Bunlara bağımsız kök adı verilir. Örneğin insan vücudunun % 70′ini oluşturan su, bir radyasyon sırasında kısmen iyonlaşa bilir. Böylece oluşan (H2O)+ ve (H2O) iyonları anında bağımsız köklere bölünür. Çok kararsız olan bu maddeler insan vücuduna zararlı plan birtakım reaksiyonları başlatırlar. Örneğin oksijen bu tür maddelerce tutularak vücutta zehir etkisi gösteren oksijenli suyun oluşmasına neden olur. iyonları elde etmenin bir başka yolu da maddeleri su gibi çözücü maddeler içinde çözmektir. Bu tür çözücüler söz konusu maddenin moleküllerini iyonlar halinde ayrıştırma özelliğine sahiptirler. Örneğin klorhidrik gazın (Höl) suda çözünmesi sonucunda molekülleri öl ve H + iyonlarına ayrılırlar, öerçekte bir maddenin bir çözücü içinde tamamen çözünmesi az rastlanan bir olaydır; genellikle moleküllerin bir kSsmının iyoniaştığı görülür; öiekileriyse moleküler yapılarını korurlar, iyonlaşma olayı teknolojide birçok alanda kullanılmaktadır. Radyoaktivite ölçmeye yarayan Geiger Müller sayacı iyonlaşma odalarıyla aynı ilkeye dayanır, iyonlaşma odaları bir ışının geçmesiyle iyon hale gelen bir gaz içerir. Bu şekilde oluşan iyonlar yoğun bir elektrik alanında ivmelenerek yeni gaz moleküllerini iyonlaştırıriar. Böylece ortam iletken hale gelir ve iyonlaştırıcı bir maddenin (örneğin radyoaktif alfa ya da beta taneciklerinin) geçmesi halinde ölçülebilecek değerde elektrik akımı gözlenir.iyonlaşma özelliğinden yararlanılan bir başka alan da iyon (plazma) kaynaklarıdır, ilk kez Soyuz 6,7 ve 8 uçuşlarında kullanılan bu yöntemde kaynak yapılacak madde üzerine çok sıcak ve düşük basınçta iyonlaştırılmış bir gaz püskürtülür. Bu yöntemin özellikle oksijen kaynaklarının çalışabilmesi için gerekli oksijenin bulunmadığı uzay çalışmalarında yararlı olacağı düşünülmektedir. Uzay çalışmalarında, araştırma konularından biri de iyon roketleridir. Kimyasal yakıtlarla” çalışan roketlerde saniyede 4 km’lik bir hızın üzerine çıkıl-maması araştırmacıları uzun uçuşlarda kullanılacak değişik bir tepki gücü’ aramaya yöneltmiştir. Kimyasal enerji yerine güneş pillerinden aldığı enerjiyle iyonları püskürten bir motor bu amaçlar için ideal bir görünüm sunmaktadır. Kuramsal olarak saniyede 1000 km’lik bir hızla püskürtülebilen cıva ve sezyum iyonları uygulamada 100 km/sn’lik bir hıza ulaşabilmiştir. Fakat bu tip motorların tepki gücü çok az olduğundan ancak yörüngeye oturtma, yön değiştirme gibi ikincil amaçlarla kullanılmaktadırlar. 1964′teABD ilk iyon tepkili balistik sonda deneyini gerçekleştirmiştir. SSÖB ise 1966′dan bu yana Yantar tipi sonda füzelerde iyonik motor kullanmaktadır. Tüm bu uygulamalara karşın iyon roketleri günümüzde henüz deneysel bir aşamada kullanılmaktadır.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji