Bitkiler dışındaki tüm canlı varlıklar; kendibeslek organizmalardan değişik plarak, önceden oluşmuş besinlere bağımlı organizmalar; organik katı maddelerle beslenerek bunları ağız aracılığıyla yutup iç organlarında sindiren ve tüm vücut organlarına dağıtan canlı varlık gibi çeşitli tanımlamaları yapılabilen canlı öbeği. Çoğunlukla duyarlılıkları, hareket yetenekleri yalnızca organik maddelerle beslenmeleri, hücrelerinde plastidler (klorofil, nişasta ve boya maddeleri) ve selüloz zar bulunmamasıyla bitkilerden ayrılırlar. Ancak bu değişiklikler özellikle basit organizmalarda kesin olmadığı gibi değişmez de değildir. Hayvanlarla bitkilerin açıkça ve köklü bir biçimde birbirinden ayrılamaması birçok bilim adamına her iki öbeğin ortak bir atadan geldiklerini düşündürmektedir Evrimcilere.göre: iki öbekteki gelişim çizgisinin ayrışması hücre oluşumunun oldukça basit olduğu dönemlerde başlamıştır. Hayvanların gelişim çizgisinde hareket ve nöropsişik aktıvitenin, bitkilerdeki gelişim çizgi sindeyse hareketsizlik ve inorganik beslenmenin gelişmesi eğilimi egemen olmuştur. Bu eğilim değişikliklerinden önemli hücre içi sıvısı ayrılıkları ve bunun sonucu olarak da hayvan ve bitkilerin genel ayrımları ortaya çıkmıştır.Günümüzde uzmanlar hayvanlar ya da bitkiler diye kesin bir sınıflama yapmak yerine her iki öbek arasında “gri bulanık” alanlar olduğunu kabul etmekten yanadır.Hayvanların sınıflandırılması. Yaklaşık bir milyon sınıflandırılmış hayvan türünün üçte. ikisinden fazlasını (700.000 kadarı) böcekler oluşturur. Çağdaş sınıflandırma yöntemleri hayvanları 20 kadar filuma (şube) ayırmaktadır. Başlıcaları: Protozoa (tek hücreliler), porifera (süngerler), coelenterata (polipler, denizanaları vb.), platyhelminthes (yassı solucanlar), nemathelminthes ya da nemato-morpha (ipliksi solucanlar), annelida (halkalı solucanlar), echinodermata (derisi dikenliler), mollusca (yumuşakçalar), arthropoda (eklembacaklılar), chordata (kordalılar). Her filum sınıflara, sınıflarsa altsınıflara ayrılmıştır. Bu kategoriler büyükten küçüğe doğru üsttakım, takım, üst familya, familya, cins ve tür diye sürer. Sözgelimi chordota filumu acrania ve croniata diye iki öbeğe ayrılır. Bunlardan croniata 5 sınıfa ayrılır: Balıklar (pisces), kemiklibalıklar (osteichthyes). kıkırdaklıbalıklar (chondrichthyes): çenesizler (agnatha); ikiyaşamlılar (amphibia): sürüngenler (pepiilia): kuşlar (aves); memeliler (mammalia). Hayvanların yapısal özellikleri. Bir hayvanın yaşamsal işlevleri iki kategoride incelenebilir: 1) Sistemi dışarıyla temas halinde tufan “ilişki” fonksiyonları, 2) Bitkilerde de bulunduğu için “bitkisel fonksiyonlar” diye adlandırılan beslenme ve çoğalma işlevleri. Beslenme, bireyin gelişimi ve yaşaması için gerekli maddeleri, çoğalmaysa türün sürekliliğini sağlar. Bitkisel fonsiyonlar; sindirim, solunum, boşaltım, dolaşım ve üreme olarak çeşitlendirilebilir. Bu işlevler hayvan türü gelişip karmaşıklaştıkça daha değişik ve özelleşmiş hale gelen organlar yardımıyla yürütülür. Evrim basamaklarında ilerlemiş hayvanlarda her işlevi yürüten organ ve mekanizmalar kolaylıkla tanınabilir, ilişki sistemini (sinir sistemi) oluşturan duyu organları ve kaslar, hayvanın bir durumdan haberdar olmasını ve bir avı yakalama, bir düşmandan sakınmaya da herhangi bir gereksinim nedeniyle ansızın ve kendi çıkarına uygun olarak hareket edebilmesini sağlar. Hayvanlarda duyarlılık: göz,kulak, koku alma bezleri, dokunma papilleri. tat pütürcükleriyle uyarılar algılayan sinir sisteminden oluşur. Uyarı impulsları sinirler yoluyla ilgili beyin merkezlerine götürülür. Burada incelenip değerlendirilen impulslar motor sinirleri yoluyla kaslara yanıt sinyalleri yollanmasına neden olurlar. Hareket organlarını işleten kas sistemi hayvanlarda hareketi sağlar. Hareket organları hayvanın yaşadığı ortama göre değişiklik gösterir ve yüzgeç, kanat ya da bacak gibi değişik adlar alırlar. Solucan ve yılan gibi hayvanlarda özel hareket organları yoktur. Hayvan vücut kaslarının kasılmaları sonucu hareket eder. Hareket organlarının sayı. biçim ve dizilişi omurgasızlar arasında büyük ayrılıklar gösterir, Omurgalılardaysa vücudun her bir yanında bir çift olmak üzere iki çift uzantı bulunur. Omurgalı hayvanlarda vücudu taşıyıp ona genel biçimini veren, kasların bağlı olduğu kemikli ya da kıkırdaklı bir iç iskelet vardır. Omurgasızlardaysa bunun yerine eklembacaklılarda dış ‘iskelet, derisidikenlilerde kalkerli iskelet plakları ve yumuşakçalarda kabukları almıştır. Ancak ahtapot, denizanası gibi bazı hayvanlar tamamen yumuşaktır.Hayvanlarda beslenme, bir ucunda besinlerin alındığı ağız. öteki ucunda artıkların atıldığı anüsün bulunduğu sindirim sistemince yürütülür. Sindirim sisteminde çeşitli bölümleri yenilen maddelere göre değişik görevler üstlenmiş bir sindirim borusu vardır. Pharynx, yemek borusu, mide ve bağırsaklar bu tür değişik görevleri olan organlardır. Sindirim sistemine bağlı olarak besini uygun boyda küçülten birtakım yapılar vardır: Böceklerde mandibulalar, salyangozlarda radola. omurgalılarda dişler, kuşların mide çeperi boyunca dizilmiş uzantılar vb. Ayrıca yine bu sisteme bağlı olarak çalışan ve sindirici sıvılar üreterek bunları sindirim borusuna boşaltan bezler yer alır. Sindirilen besinler bağırsak duvarlarında emilir ve dolaşan vücut sıvısıyla kan ya da lenf taşınır. ilkel omurgasızlarda kan dolaşımı kapalı olmayıp vücut boşluğundaki sıvının karıştırılmasından öte bir şey değildir. Böceklerde iki ucu açık ancak damarlara bağlı olmayan ve kalp görevi yapan organın dolaşım sisteminde sınırlı bir denetimi vardır. Omurgalılarda dolaşım atardamarlar ve toplardamarlar olarak sınıflanan özel borularla gerçekleşir. Atardamarlar kanı solunum alanlarından uzakta bulunan hücrelere taşır. Toplardamarlar da buralardaki kanı geri getirerek temizlenmesini sağlar. Suda yaşayan organizmalarda solunum, suda erimiş durumda bulunan oksijeni kulllanan solungaçlarla yapılır. Kara hayvanlarında aynı işlev akciğerler ya da böceklerde olduğu gibi trakea sistemiyle yürütülür. Kara hayvanları oksijeni doğrudan havadan alırlar. Bazı hayvanlarda deri yoluyla solunum da görülür. Akciğer, solungaç, trake gibi değişiklik gos.teren solunum sistemleri yüksek yapılı hayvanlarda görülür. Hücrelerdeki yanmadan ileri gelen zararlı ve artık maddeleri hücrelerden daha sonra da tüm vücuttan süzüp atarak onları yaşlanmadan ve ölümden koruyan sistem boşaltım sistemidir. Katı artıklar bağırsaklar, karbondioksit ve su buharı gibi gaz artıkları solunum sistemi, sıvı artıklar böbrekler ve ter bezleriyle böceklerde malpigi tüpleri adı verilen organlarla dışarı atılırlar. Hayvanlarda hormon adı verilen maddeleri salgılayan endrokrik bezleri ya da kanalsız bezler önemli görevler üstlenmiştir. Bu maddeler vücudun metoboüzmasına etki etmekte, birtakım işlevleri düzenlemekte böylelikle tüm sistemin gelişim ve aktivitesini etkilemektedir. Omurgalılarda tiroit. timüs böbreküstü bezleri bu türlere örnektir. OmıiEgasızlarda da endokrin bezleri vardır.” Sözgelimi böceklerde metamorfozu uyaran ve engelleyen hormanlar saptanmıştır. Hayvanlarda üreme eşeyli ya da basit eşeysiz olabilir. Eşeysiz üremede, bireyde eşey hücreleri yoktur, üreme sırasında vücut dokusu harcanır. En sık görülen yöntem tomurcuklanma ve bölünmedir. Coelenterata. platyhelminthes ve annelida filumları böyle ürerler. Eşeyli üremede dişi eşey hücresiyle erkek eşey hücresi birleşir. Bu. birleşme .dişi ve erkek üreme organları yoluyla sağlanır. Kimi durumlarda iki üreme yöntemi birbirini izler. Balıklardaki birkaç erselik türdışındaomurgalılarda iki ayrı cinsiyet görülür. Omurgasızlarda erselik olma durumu (dişi ve erkek üreme organının aynı bireyde bulunması) daha sıktır. Bununla birlikte yine de karşılıklı döllenmenin gerekli olduğu türler fazladır. Çünkü bunlarda iki cinsiyete ilişkin bezler değişik zamanlarda olgunlaşır.Monotrematalar dışında tüm memeliler canlı yavru doğururlar (vivipar). Öte yandan tüm kuşlar yumurtalarında vivipar, ovipar ve ovovivipar (yumurtalar anne vücudunda çatladığından canlı yavru doğar) özellikler görülür. Hayvanlar dünyasında yumurtlayanlar çoğunluktadır. Hayvanların çoğunda normal durumda hayvanı sağ ve sol diye dıştan benzer iki eşit bölüme ayıran bir simetri vardır. Bileteral simetri adı verilen bu durumda hayvan dikine bir düzleme göre iki yanlı simetri gösterir. Ancak, bu simetri iç organlarda pek görülmez. Midenin solda karaciğerin sağda olması selentereler ve derisidikenliler gibi bazı hayvanlarda merkezsel (radial) simetri görülür. Sürüngenler, kuşlar ve memeliler gibi bazı omurgalı hayvanlar görünüşlerinde büyük değişiklik olmadan gelişir ve erişkinleşirler. ikiyaşayışlılar, bazı balıklar, kabuklular ve birçok böcekteyse az ya da çok farklılaşma (metamorfoz) görülür. Sözgelimi kurbağa yavrusu anasına hiç benzemez. Hayvanlarda dokular doğrudan doğruya üst üste dizili bir ya da birkaç tabakadan oluşabildiği gibi cansız bir dokulararası maddeyle birbirinden ayrılmış bir hücre yığını da olabilir. Oluşum biçimi ne olursa olsun hayvansal hücrelerin tümü canlı ve tamdır. Hayvanlar ve insan. Hayvanlar insanlara yararlı olup olmadıklarına göre de sınıflandırılabilirler, insana yararlı hayvanlar olduğu gibi zararlıları da vardır. Bir bölümüyse ilgisiz hayvanlar diye adlandırılabilir. Yararlı hayvanlar: insanın üremelerini denetim altına almayı başarıp başaramamasına göre evcil ya da yabani diye adlandırılır. Evcil hayvanlar çeşitli amaçlarla besienır. insanlar bunlardan et. süt, yumurta, yün. kıl. deri elde etmek tarımda sanayide, savaşta yararlanmak amacıyla yetiştirir ve kullanırlar. Ülke ekonomisinde evcil hayvanların oynadığı rol çok önemlidir, insan beslenmesinde çok önemli rolü olan hayvansal proteinlerin kaynağı evcil hayvanlardır. Bazı hayvanlar da evcil olmadıkları halde insana yararlıdırlar: Polenlerin taşınmasını sağlayarak tozlaşmayı gerçekleştiren böcekler, toprağın havalandırılmasını, sağlayan solucanlar tarla zararlılarını yiyen kuşlar, bazı kültür bitkilerine musallat olan böceklerle beslenen ve o bitkilere zarar vermeyen çeşitli böcekler vb. Hayvan psikolojisi. Hayvanların davranışlarını, belirli durumlardaki tutumlarını ele alarak deneysel olarak inceleyen bir bilim dalı. Bu bilim dalının alanına tekhücreliler de olmak üzere uyarılma gücü ve devinme yeteneğine sahip bütün hayvan türleri girer. 19. yy’ın sonuna doğru, insan psikolojisini nesnel temellere dayandırma amacıyla “insanlarla hayvanları karşılaştırmalı psikolojisi” adlı yeni bir bilim dalı ortaya çıktı. Hayvan psikolojisi genel bir bilim olmakla birlikte sonuçta insana donen bir bilimdir. Bu alanda yapılan araştırmaların içeriği, belirli bir hayvan türünde, doğuştan gelen davranışların gerçekleşebilmesi için gerekli biyolojik mekanizmaların tanımlanması, davranışların gözlenmesi ve algı, zeka, bellek gibi ruhsal işlevlerin deneysel olarak incelenmesidir. Hayvan psikolojisinin birçok sorunu çözmeyi ve hayvanların ruhsal gereksinimini eksiksiz olarak sunmayı sağlayan kendine özgü yöntemleri vardır. Ancak biçimbilimsel evrime uygunluğu, kaba çizgilerden oluşmuştur.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji