Periyodik cetveldeki son köklü değişiklik, yirminci asrın ortalarına doğru Glenn Seaborg”un çalışmasıyla yapıldı. 1940 senesinde plütonyumu keşfetmesiyle başlayan bu çalışma, 94′ten 102′ye kadar varolan bütün uranyum ötesi elementleri keşfetmesiyle devam etti. Periyodik cetveldeki lantanit serisinin altına aktinitler serisini koydu. 1951 senesinde Seaborg bu araştırmalarıyla kimyada Nobel ödülünü almaya hak kazandı. 106 numaralı element seaborgiyum (Sg) olarak simgelendirildi.

® Taneciklerinin düzenli ve aralarında boşlukların en az olduğu hâlidir.

® Belirli şekilleri vardır ve akışkan değildir. Tanecikleri birbiri ile temas hâldedir. Ancak bulundukları yerde titreşim hareketi yaparlar. Bu olay katıların bir şekle sahip olmasını sağlar.

® Katı maddelerin yapısına ısı verildiğinde enerjileri artar ve belirli bir sıcaklıkta hâl değiştirirler ve sıvı hale geçerler.

® Maddenin potansiyel enerjisi en az olan hâlidir.

iki ya da daha fazla elementin belirli oranlarda biraraya gelerek kendi özelliklerini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir.

® Bileşikler saf ve homojendirler.

® Yoğunlukları karakteristiktir.

® Bileşiklerin erime noktası ve kaynama noktaları belirli ve sabittir.

® Bileşikler kimyasal yollarla ayrışmaya uğrayabilirler.

® Bileşikler fiziksel yollarla daha basit maddelere ayrılamazlar.

® Bileşiği oluşturan maddeler arasındaki oran değişirse farklı bir bileşik oluşur.

® Bileşikler formüllerle gösterilir.

F : Flor

Fe : Demir

Fr: Fransiyum

Fm : Fermiyum

C : Karbon

Ca : Kalsiyum

Cu : Bakır

Cr: Krom

Co : Kobalt

Cs : Sezyum

N : Azot

Na : Sodyum

Ne : Neon

Ni : Nikel

Tek cins atomdan meydana gelen basit ve saf maddeye element denir. ® Homojendirler ve saftırlar.

® Elementler fiziksel ve kimyasal yollarla kendisinden daha basit maddelere ayrıştırılamazlar.

® Elementlerin en küçük yapı taşları atomdur.

® Tek atomlu (Na) ya da moleküler (H2) hâlde bulunabilirler.

® Yoğunlukları karakteristiktir.

® Erime noktası ve kaynama noktası belirli ve sabittir.

® Elementler belirli sembollerle gösterilirler. Latince okunuşlarının ilk harfleri sembol olarak kullanılır. Birinci harf büyük, varsa ikinci harf küçük olarak yazılır.

® Elementler metaller, ametaller ve soy gaz olabilirler.

Dünya üzerinde her iki kutup noktasını birleştiren, kuzey güney doğrultusunda uzanan hayalî çizgilere meridyen (boylam) adı verilir.

Yerkürenin merkezinden 1derecelik açı farkıyla çizilen ve güney kutup noktasından kuzey kutup noktasına (dünyanın dışından) çizildiği varsayılan çizgilerdir.

Meridyenlerin Özellikleri

o Meridyenler arasında 1 derecelik açısal fark bulunur.
o Tüm meridyenler yarım daire biçimindedir.
o 360 tane meridyen yayı vardır.
o Başlangıç meridyeni İngiltere’nin Greenwich rasathanesinden (gözlemevinden) geçer ve 0˚ meridyeni adı verilir. Diğer adı baş meridyendir.
o 0 (Sıfır) meridyeninin doğusunda bulunan meridyenlere doğu meridyenleri, batısında bulunan meridyenlere batı meridyenleri adı verilir.
o Meridyen (Boylam) dereceleri 0 (Sıfır) meridyeninden batı ve doğuya ilerledikçe büyür.
o Bir enlem üzerindeki tüm meridyen aralıkları birbirine eşit olur.
o Meridyenler arasındaki mesafe yalnız Ekvator üzerinde 111 km’dir. Bu mesafe kutuplara gidildikçe azalır ve tüm meridyenler kutup noktasında birleşir. (Meridyenlerin kutup noktasında birleşmesi Dünya’nın Geoid şeklinde olmasının doğal bir sonucudur.) Meridyenlerin karşısındaki meridyenlere anti meridyen adı verilir.
o 180˚ meridyenine tarih değiştirme çizgisi adı verilir.
o İki meridyen arasındaki zaman farkı dört dakikadır.
o Paralelleri dik kesen meridyenlerin (boylamların) uzunlukları birbirine eşittir.
o Aynı meridyen üzerindeki noktalarda, Güneş, Ekinoks tarihlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) aynı zamanda doğar ve aynı zamanda batmaktadır. Diğer günlerde yerel saatler değişmezken Güneş’in doğuş ve batış saati değişir. Bunun sebebi dünyanın eksen eğikliği olmasıdır.

Biyolojinin öneminin giderek artmasının temel nedenleri, çevre sorunları, biyolojik ıslah yöntemleri, biyotek-nolojik çalışmalar ve tıp alanındaki gelişmelerdir. Biyoloji bilimine yeterli önem verildiğinde çevre, sağlık, ekonomi ve sosyal yapıyla ilgili çağımızın önemli sorunları kolayca çözülebilir.

Çevre sorunları insanı çok yakından ilgilendirir. Çevreyi kirleten kimyasal ve teknolojik atıklar yaşamı olumsuz yönde etkilemektedir. Örneğin; ev, iş yeri ve otomobillerde kullanılan fosil yakıtlardan çıkan kükürt bileşikleri bir yandan havayı, bir yandan da asit yağmurlarına dönüşerek toprağı ve suları kirletir. Sonuçta çevre yaşanamaz bir duruma gelir.

Oysa bitki uzmanlarınca ülkemizde ilk defa yetiştirilen “tatlı sorgun” bitkisinden yakıt olarak yararlanılmaktadır. Bu bitkiden elde edilen odun, yakıt olarak kullanıldığında normal kömürün dört katı ısı sağlanıyor. Kükürt oranı çok düşük olduğundan çevreye de diğer yakıtlardan daha az zarar veriyor.

Diğer yandan çok verimsiz topraklarda bile yetiştiğinden üreticisine para kazandırıyor. Bu gibi nedenlerle biyoloji, çağımızda önemli bazı sorunların çözümüne katkıda bulunuyor. insanların gereksinimlerinin önemli bir bölümünü bitkilerden karşıladıklarını biliyorsunuz, insanın bu konuda ulaşmak istediği temel hedef, az emekle çok verim alabilmektir.

Bu amaçla çabuk yetişen, daha çok ve kaliteli ürün veren, daha yararlı ve hastalıklara karşı daha dirençli bitki çeşitleri üretilmeye çalışılıyor. Bitki ıslahı denilen bu gelişme de biyolojinin genetik dalındaki çalışmalar sayesinde gerçekleştirilmektedir.

Bitki ıslahı yoluyla süs, tarım ve sanayi bitkileri seçilip üretilir. Böylece gül, nergis, afrika menekşesi gibi süs bitkilerinin yeni çeşitleri üretilmektedir.

Doğu Karadeniz Bölgesi’nde önceden yetişmeyen, C vitamini yönünden çok zengin kivi gibi bitkiler yetiştirilmektedir. Yeni biyoteknolojik yöntemlerle et, süt, yumurta verimi çok fazla ve yetiştirilmesi kolay hayvan soyları geliştirilmektedir.

Sonuç olarak biyoloji bilgisine sahip olmanın bireyin yaşamına getireceği kolaylıklar ve yararlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:

® Kendisini ve çevresini daha iyi tanır.

® Bilinçli yaşar ve sağlığını korumaya çalışır.

® Geleceğe umutla bakar.

® Biyolojik zenginlikleri tanır ve onlardan yeterince

yararlanmaya çalışır. ® Canlı yapısını ve özelliklerini öğrenir.

Aynı varlık ya da kavramı karşılayan farklı sözcüklere “eş anlamlı sözcükler” denir. Eş anlamlı sözcüklerin yazılışla­rı farklı, anlamları ise aynıdır. Eşanlamlı sözcükler aynı kavra­mı karşılar, birbirinin yerine kullanılabilir; aralarında hiçbir anlam farkı yoktur. Genellikle bir dile başka dil­lerden gelen sözcükler ile o dilin kendi söz varlığında­ki sözcükler arasında eş anlamlılık görülür.

Örneğin, “ev-konut, imtihan-sınav, mektep-okul, hürriyet-özgürlük, bellek-hafıza, cevap-yanıt, kıla-vuz-rehber, amaç-gaye-hedef-maksat, kaybetmek-yitirmek” sözcükleri aynı anlamda kullanıldığında eş­ anlamlıdır.
Ancak bir sözcüğün başka bir sözcükle eşanlamlı olup olmadığını cümledeki kullanımına göre belirlemek da­ha doğru olur. Örneğin “kara” sözcüğünün eş anlam­lısı “siyahtır.
Ancak “Onun gibi kara gün dostu adam az bulu­nur.” cümlesinde “kara” sözcüğünün eş anlamlısı “si­yah” değil, “kötü”dür.
“Bu soruların tıpkısını geçen yılki sınavda da sor­muşlar.”
“Bu kalem, benim masamdakinin aynısıydı.”
Bu cümlelerde geçen “tıpkısı” ve “aynısı” sözcükleri aynı anlamdadır.
“Odasındaki el dokuması, değerli halıları toplamış.” “Kıymetli eşyalarını ayrı bir kutuya yerleştirmiş.”
Bu cümlelerde geçen “değerli” ve “kıymetli” sözcük­leri Eş Anlamlı kelimelerdir.
“O eskiden güçlü bir çocuktu.”
“Pehlivanlardan kısa boylu olanı daha kuvvetliydi.”
Bu cümlelerde geçen “güçlü” ve “kuvvetli” sözcükle­ri anlamdaş sözcüklerdir.
Eşanlamlılık farklı sözcüklerin aynı anlama gelmesiyle olabileceği gibi, aynı sözcüğün farklı cümlelerde aynı anlama gelmesiyle de olabilir. Örneğin “batmak” söz­cüğünü farklı cümlelerde kullanalım:
I. Ülkenin en ünlü turizm şirketi batmış. II. Çamurda oynayan çocuğun üstü başı batmış.
III. Onun bu sözleri bana battı.
IV. Kayıklardan biri gölün bu bölümünde batmış.
V. Okyanusta çarpışan gemiler batmış.
“Batmak” sözcüğü I. cümlede “iflas etmek”, II. cüm­lede “kirlenmek”, III. cümlede, “dokunmak, rahatsız
etmek” anlamında kullanılmıştır. IV. ve V. cümlede ise “bir sıvının üstündeyken içine gömülmek” anlamın­da kullanılmıştır. O halde bu cümlelerde “batmak” sözcüğünün sadece IV. ve V. cümledeki kullanımları anlamdaş sözcüklerdir.

Sümerler MÖ 3500 tarihlerinde Mezopotamya’ya yerleştiler. Sümerlerin Mezopotamya’ya nereden geldikleri kesinlik konusunda kesinlik yoktur. Fakat dil ve kültürel özellikleri Sümerler’in Orta Asya’dan gelme ihtimallerini güçlendirmektedir.

Sümerler şehir devletleri biçiminde teşkilatlandılar. Lagaş, Ur, Uruk, Umma ve Eridu bu şehir devletlerinin en önemlileriydi. MÖ 2350′lerde Akadlar Sümerleri egemenlikleri altına almışlardır. Akadların yıkılmasından sonra bir süre daha devam eden Sümer siyasal varlığına Elamlılar kesin olarak son vermişlerdir (MÖ 2000).