ELEKTRONİK, elek., elektronların bir yarıiletken, gaz ya da boşluk ortamındaki hareketlerini inceleyen bilim dalı. Elektron hareketlerini, bunların oluşum nedenlerini ve bu olaylar; denetleme amacı güder. Radyo, radar, televizyon, denizcilik donanımları, kontrol sistemleri, ses kayıt ve yayın aygıtları, ölçümleme ve çeşitli tıp aygıtları elektroniğin alanına girer. Elektrikse güç üretimi, iletimi, aydınlanma gibi elektronların hareketlerinin iletkenler içinde sınırlı olduğu alanları içerir. Bununla birlikte elektrikli ve elektronik araçların ortak kullanım alanları da vardır. Örneğin bir motor fotoelektrik hücre yardımıyla çalışan elektronik hız kontrol mekanizmasına ya da ultrasonik duyarlı bir alarm ziline sahip olabilir. Belirli koşullar altında birçok madde boşlukta gazlarda ya da yarıiletkenlerde hareket edebilen elektronlar yayabilirler. Bu olaya ışıma adı verilir. Başlıca dört tip elektro ışıması görülür: 1) Maddelerin ısınınca elektron yaydığı termoiyonik ışıma; 2) Işıkla uyarıldıklarında maddelerin elektron yaymasından oluşan fotoelektrik ışıma; 3) Yüksek potansiyel alanı içinde bulunan elektronların yayılmasıyla ortaya çıkan alan ışıması; 4) Bir yarı iletkende elektron oyuk oluşumuyla ortaya çıkan ışıma.Boşlukta elektronların iletimi bir engelle karşı karşıya değildir. Bir elektron tüpündeyse yalnızca kısmi bir boşluk oluştuğundan bir potansiyel etkisiyle hareket eden elektronlar tüp içindeki gaz atomlarına çarparak bunları iyonlaştırır.Yarı iletkenlerdeyse elektrik yükünü katı maddenin atomları arasında göreceli olarak serbest dolaşabilen elektronlar taşır. Bu maddeler selenyum, silikon ya da germanyum olabilir.Fiziksel açıdan, elektronik elemanların zayıf bir uyarıya hızlı bir tepki göstermesi, elemana uygulanan voltajların elektron kütlesine oranla çok büyük olmasına bağlanır. Bunun sonucunda elektronlar kolayca ivmelenerek yüksek hızlara ulaşabilir. Böylece elektron lambaları ve katı madde aygıtları bir akımı saniyede birkaç milyar (gigahertz) hertzlik frekanslara ulaştırabilir. Aynı zamanda bir uyarının tepkisi saniyenin milyarda biri kadar bir sürede elde edilebilir. Bunların yanı sıra uygun boyutlarda ve yeterli soğutmaya sahip elemanlar kullanılarak binlerce amperlik akımlar denetlenebilir. Gerek elektron tüpleri, gerekse katı madde aygıtları 3 temel işlemde kullanılır: amplifikasyon, osilasyon ve doğrultma.Yüksek frekanslı gerilim üreten kaynaklara osilatör denir. Osilatörlerin frekansları, genlikleri ve ürettikleri dalgalar çeşitli biçimlerde olabilir. En yaygın dalga snüsodadir. Ayrıca, kare dalga, testere dişi dalga, merdiven dalga gibi dalgalar değişik frekans ve genliklerin girişimiyle oluşur. Verici istasyonların çalışma frekanslarını saptayan osilatörlerdir. Telsizlerde, yön belirleme aygıtlarında frekans metrelerde, sinyal jeneratörlerinde, teyp, televizyon ve birçok elektronik aygıtta osilatörler yaygın olarak kullanılır.Amplifikatörler ise bir sinyalin gücünün yükseltilmesinin istendiği devrelerde kullanılır. Basit bir amplifikatör tek bir lamba ya da transistörden oluşur. Daha yüksek amplifikasyon için birçok amplifikatör birleştirilerek 1 milyonun üzerinde bir kazanç oranına ulaşılabilir. Amplifikatörler radyo ve televizyon alıcılarında, sinyallerin yükseltilip ses ve görüntünün yeniden elde edilmesinde, telefon, bilgisayar, güdümlü mermi gibi çok değişik alanlarda yaygın olarak kullanılır.Doğrultma, akımın yalnızca bir yönde ilerlemesini sağlayan işlemdir. Doğrultucular (redresör) elektron lambaları ya da yarıiletken diyotlardan oluşur. Diyotlar, ek ısı kaynağına gerek göstermemeleri, ucuzlukları ve boyutlarından ötürü elektron lambalarından daha kullanışlıdırlar. Diyotların birleşme biçimlerine göre yarım dalga, tam dalga, paralel ya da köprü doğrultucu devreleri bulunur. Doğrultucuların ‘en çok kullanıldıkları yerler alternatif akımın doğru akıma çevrildiği güç besleme üniteleridir.Tarih. Thomas Alva Edison, elektrik ampulü üzerinde çalışmalarını sürdürürken 1883′te ısıtılmış filament ile soğuk metal elektrot arasındaki kısmi vakumda zayıf bir elektrik akımının varlığını gözledi. Yalnızca tek bir yönde akan bu elektrik akımı, bağlantı kutupları değiştirildiğinde kesiliyordu. “Edison etkisi” adı verilen bu olayın ilk pratik uygulamasını 1897′de J. A. Fleming gerçekleştirdi: Akımın tek yönlülüğü özelliğinden yararlanan Fleming telsiz sinyalleri için bir dedektör yapmayı başardı. Bu aygıt güç redresörlerinde geniş kullanım alanı bulan diyot lambalarının bir öncüsü sayılabilir. Elektron hareketlerinden yararlanmaya yönelik bir atılım da Lee de Forest’in 1906′da triyot elektron lambasını yapmasıyla gerçekleşti, iki elemanlı Fleming lambasına “gri” adlı üçüncü bir elektrot yerleştiren De Forest bu elektrot aracılığıyla elektronların akışını denetleyebiliyordu. Elektron kaynağı olan ısınmış katot elektrotuyla elektron alıcısı anot arasına yerleştirilen “gri” küçük voltaj değişimlerinin uygulanmasıyla elektron akışını istenilen değere getirebiliyordu. Denetim altında bulunan çıkış (output) voltajı, “gr’nin bunu denetlemesi için uygulanan voltajdan büyük olması nedeniyle triyot amplifikatör görevi görür. Genellikle voltaj amplifikatörü olarak kullanılmalarına karşın akım ya da güç amplifikatörü olarak kullanılabilirler. Pentot ve öteki çok üniteli lambalar De Forest triyotunun çeşitli amaçlar için geliştirilmiş modelleridir. 1900′lü yılların başlarında kurşun sulfit, bakır oksit, silikon gibi maddelerin elektrik akımını bir yönde daha kolay geçirdiğinin bulunmasıyla katı madde elektroniği doğdu, ikinci Dünya Savaşı sırasında 2 elektrotlu katı madde doğrultmaçları radar uygulamalarında kullanıldıysa da kullanım alanları elektron lambaları kadar yaygınlaşamamıştı. BellTelefon Laboratuvarlarında çalışanlar bir yarıiletken diyot içindeki akımın üçüncü bir elektrota voltaj uygulanmasıyla denetlenebileceğini buldular. Böylece triyot lamba gibi amplifikasyon görevi görebilecek yarıiletken elemanların yapımına başlandı. Transistoru bulan John Bardeen, VValter Brattain ve VVİlliam Shockley 1948 Nobel Fizik Ödülü’nü aldılar. Bu çalışmalar, aynı zamanda, amplifikasyon etkisinin yarıiletkenin yapısına bağlı olduğunu ortaya koydu. Daha sonraki çalışmalar sonucu transistörler, boyutlarının küçüklüğü, ağırlıklarının azlığı ve güç kayıplarının küçüklüğü nedeniyle elektron lambalarının yerini almaya başladılar. Diyot, transistor ve öteki devre elemanlarını içeren entegre devrelerin (IC) yapımı katı madde elektroniğinde bir başka aşama oldu. Yüzlerce transistor ve devre elemanının fotoğraflama yöntemleriyle 1 cm2′lik bir alana sığdırılmasından oluşan bu tip entegre devreler yüksek hızlı elektronik bilgisayarların yapımına olanak tanıdı. Elektronik ve haberleşme. Elektronik, elektromanyetik enerji aracılığıyla bilgi iletimini sağlar. Elektromanyetik enerjinin kolayca elde edilebilmesi, hızı ve elektronik birimlerin boyutları haberleşme amaçlarına uygundur. Elektronik haberleşmede, özgün bilgi önce elektromanyetik enerjiye çevrilir. Alıcılar, iletilen elektromanyetik dalgayı saptayarak yeniden özgün bilgiye çevirir. Bir radyo alıcısında bu çevrilme işlemi elektron lambaları yada transistörlerin birkaç mikrovoltluk bir enerjiyi yaklaşık bir volta yükseltmesiyle başlar. Doğrultmaç olarak kullanılan bir lamba, diyot ya da transistor; yükseltilmiş akımdan gereken bilgiyi süzer. Daha sonraki amplifikasyon, hoparlörlerden sesin gelebilmesi için gereken enerjiyi sağlar. Bir süper heterodin alıcıda, gereken dalgayı daha kolay yükseltilebilecek olan düşük frekanslara çevirmek amacıyla bir osilatör kullanılır.Yayın istasyonlarındaysa alıcılardaki tüp ve yarıiletkenlerin benzerleri bu kez kaydedilen sinyali, taşıyıcı görevi gören yüksek frekanslı bir dalgaya yüklemek amacıyla kullanılır. Elektronik sanayii. Triyot lambasının bulunmasını izleyen yıllarda elektronik malzemelerin kullanımı yaygın değildi. Triyot ve öteki elektron lambaları Birinci Dünya Savaşı şifasında yalnızca birkaç sınırlı uygulama alanı bulabilmişti. Elektronik sanayinde beklenen patlama 1922′de gerçekleşti.Günümüzde, elektronik devreler, kesirı;kıeri, hızları, dönüşüm kolaylıkları gibi özelliklerinden ötürü yaygın olarak kullanılırlar. Sanayi alanında denetim devrelerindeki elektronik elemanlar yardımıyla düşük voltajlı akımlar kullanarak megavvatt düzeyindeki güç sistemleri denetlenebilir. Elektron tüplerinin 10-14 amper düzeyindeki akımları bile ölçebilmesi nedeniyle transistor ve tüpler, ölçümleme aracının ölçmeyi etkilememesinin istendiği laboratuvar ve tıp gereçlerinde yaygın olarak kullanılır.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji