Belirli bir işi görmek üzere farklılaşmış bir ya da birkaç tür hücrenin bir araya gelerek bağlanmasından oluşan topluluk. Bitkilerde, embriyonun morula döneminde farklılaşma ve dokulaşma başlar. Hayvanlardaysa gastruladan sonra oluşan dışderi, içderi ve ortaderi katmanlarından dokular oluşur, işlevleri açısından hayvansal dokular; epitel, bağ, kıkırdak, kemik, kan, kas ve sinir dokuları olmak üzere 7 çeşittir. Bitkile-rse 6 grupta toplanır. Bunlar; meristem (sürgendoku), parenkima (özekdoku), koruyucu dokular (pek ve sert doku), iletkendokular (odun ve kalbur damarlar) destek dokular (kolenkima ve sklerenkima) ve salgı dokusudur.Vücudun dışını örten deriyi, iç organların dışını ve içini döşeyen zarları ve salgı çıkaran bezleri oluşturan epitel dokudur. Vücudu ve organları örten epitel dokuya, örtü epiteli; salgı çıkaranına da bez epiteli denir. Epitel doku hücreleri bulundukları yere göre yassı, kübik, silindir ya da prizma biçimlerinde olurlar ve tek katlı ya da çok katlı katmanlar durumunda dizilirler. Tek katlı epitel; mide, bağırsak, soluk borusu, damarlar ve yürek gibi organların iç yüzlerini döşeyen ince zarlarda bulunur. Sürekli salgı çıkaran ve epitel içinde dağınık durumda bulunan hücrelere bez hücresi denir. Bağ dokusu, vücuttaki tüm dokuları birbirine bağlayarak organ durumuna gelmelerini sağlayan, epitel gibi zayıf dokulara destek olan, organlar arasındaki boşlukları doldurarak onlara esneklik veren, koruyucu ve bağlayıcı dokudur. Hücreleri, yuvarlak ya da yıldız gibi uzantılıdır. Bu hücreler, peltemsi bir sıvı (aramaddesi) içinde bulunurlar, çoğunun amipsi hareketleri vardır. Aramaddesi içinde kollagen denilen saç telleri gibi birbirine koşut çok ince teller vardır. Doku kaynatıldığında ortaya jelatin maddesi çıkar. Bu lifler esnek olmamalarına karşın dayanıklıdır. Doku içinde bir de esnek lifler vardır. Bunlar çatallı ya da çapraz yönlerde giderler, dokuya esneklik verirler. Bağ dokusu üç çeşittir: Gevşek bağdokusu, yağ ve telsel doku). Kıkırdak doku, bulunduğu yere sertlik ve esneklik veren kondrin ara maddesiyle, yuvarlak kıkırdak hücrelerinden oluşur. Yavru ana karnında embriyon dönemindeyken kemiklerin çoğu kıkırdak durumundadır, doğuncaya kadar yavaş yavaş tüm kıkırdaklar kemikleşir. Doğumdan sonra, uzun kemiklerin başla .gövdesi arasında kıkırdak bir bölge kalır. Kemik bu bölümde 25 yaşına kadar uzar. Erişkinlerde omurlar arasında,, gırtlakta, kaburgalarda burunda ve kulakta kıkırdak bölümler sürekli bulunur.Kemik dokusu, bol kireçli sert bir ara maddesiyle bu madde içinde, biçimlerine uygun boşluklara yerleşmiş canlı kemik hücrelerinden oluşan dokudur. Görevi, vücudun iç iskeletini yapmaktır.Kan dokusu, ara maddesi plazma ve kan hücrelerinden oluşur. Kan hücreleri alyuvar (eritrosit), akyuvar (lökosit), kan pulcuklarıdır (trombosit). Kas dokusu, kasılma ve esneme yeteneği bulunan iğ biçimi, kas hücrelerinin bir araya gelerek, bağ dokusuyla bağlanmasından oluşmuş dokudur. Gövdedeki etlerin tümü, mide,bağırsak, damarlar, yürek ve diyafram gibi organlarda kas dokusu vardır. Sinir dokusu, nöron denilen sinir hücreleriyle nöroglia adlı bir ara maddesinden oluşur; görevi etkileri beyine taşımak ve beyinin tepkilerini organlara iletmektir. Her nöronda sitoplazma ve çekirdiğin bulunduğu bir hücre gövdesi ve biri uzun biri kısa uzantılar vardır.Bitkilerde uzama kalınlaşmayı sağlayan ve öteki tüm dokuları oluşturan, meristem dokudur (sürgendoku). Kökün uzamasını sağlayan meristem hücreleri kökün ucunda ve üç grup’ halindedir. Bunlar çoğalarak kökün yapısında bulunan dokuları oluşturur. Gövdenin uzamasını sağlayanlarıysa tepe tomurcuğu içindedir. Parenkima (özekdoku), dokuları birbirine bağlayan, hücrelerinde klorofil ve besin maddeleri depolayan bir dokudur. Hayvanlardaki bağ dokusuna benzer, iki türlü parenkima vardır; yapraklarda çok bulunan klorofilli parenkima ve besin toplamış kök ve gövdelerde bulunan yedek besin parankiması.Koruyucu dokular (epiderm), bitkilerin dış yüzünü örten ve onları dış etkenlerden koruyan dokulardır. Epiderm ve mantar katmanı olmak üzere iki türlüdür. Bu doku hayvanlardaki epitel doku gibi çalışır. Yapısı esneyip genişlemeye uygun olmadığından, bitkiler kalınlaştıkça, çatlayarak dökülür ve yerini mantar katmanı alır. İletken dokular, hayvanlardaki dolaşım sisteminde görülen damarlara benzer. Bu dokuyu yapan borular damarlar gibi besin taşıdıklarından, bitkilerdeki borulara da damar adı veriir. Bu doku odun damarları ve soymuk damarları olmak üzere iki tür damardan oluşur. Odun damarların görevi, yerden köklerle alınan suyu yapraklara kadar iletmektir. Bu damarlar, üst üste gelmiş ve uzamış meristem hücrelerinin birleşmesinden oluşmuş ölü borulardır. Destek dokular, hayvanlardaki bağ ve iskelet dokularıyla aynı işlevi gören ve bitkiye dayanıklık veren dokulardır. Pek doku ve sert doku olmak üzere iki türlüdür.Salgı dokuları, ötekiler gibi düzenli olmayıp yerleri belli değildir. Daha çok dokular arasına dağılmış salgı hücreleri, salgı cepleri, salgı kanalları ve süt boruları gibi organlardan oluşurlar. Gül yapraklarında salgı hücreleri, yağlı bitkilerde salgı cepleri,marul, hindiba gibi bitkilerde süt boruları, çamlarda reçine kanallarını bunlar oluşturur.

Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.

. You can leave a response, or trackback from your site.

Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler

Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler

Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım

Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya

Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji