RRR
ARŞİMET Yunan matemetik ve fizik bilim adamlarındandır. (Syracuse İÖ 287 – ay.y İÖ 212).Babasının astronom olduğu söylenir. Genç yaşta bilim ortamına girdi. Öğrenimini tamamlamak ve ünlü matematikçilerden Eukleides‘in derslerini izlemek üzere, Antikçağ’ın kültür merkezi olan iskenderiye‘ye gitti. Yerkürenin çevresini zamanına göre çok iyi bir yaklaşımla veren Eratosthenes ile tanıştı. Yurduna döndükten sonra matematik, fizik ve astronomiyle uğraştı. İÖ 21 5′te Konsül Marcellus komutasındaki Roma Ordusu’na karşı Syracusaı kentinin savunmasında yer aldı. Bu savunmada çok uzak mesafelere ok ve taş atan mekanik aletler yaptığı, ayrıca kurduğu ayna sistemiyle, güneş ışınlarını Roma Donanması üzerine odaklayarak gemileri yaktığı söylenir. İÖ 21 2′de Marcellus’un askerleri kente girdiğinde ünlü bilim adamı kum üzerine çizdiği bir geometri problemiyle uğraşırken bir Romalı askerin sorusuna karşılık vermediği için öldürüldü. Arşimet’in mekanik ve matematik alanında sayısız buluşları vardır. Sonsuz vidanın, hareketli makaranın, palanganın ve dişli çarkların bulucusu olaraktanınır. Bana bir dayanak noktası gösterin dünyayı yerinden oynatayım sözü onundur. Kuramsal mekaniğin kurucusu olduğu bilinmektedir. Bir dairenin çevresiyle çapı arasındaki oranı daire içine ve dışına çokgenler çizerek “Çemberin Yüz Ölçümü Üstüne” adlı çalışmasında hesapladı. Pi (TT) sayısının değerinin büyük bir yaklaşıklıkla 323/9 ile 29/3 arasında olacağını söyledi.Çok büyük sayıları kolaylıkla açıklayan Yunan sayı sistemini ortaya koydu. Yayların toplama ve çıkarma formüllerini buldu. Koniklerin (Elips, Parabol ve Hiperbol) kendi çevresinde dönmesiyle oluşan geometrik şekilleri inceledi.Kuramsal çalışmaları yanında söylenceleşmiş pratik çalışmaları da vardır. Bunlardan en ünlüsü Syracusakralı ve dostu Hieron‘un kendisi için yaptırdığı altın taca kuyumcunun başka bir maden karıştırdığından şüphelenerek Arşimet ‘ten taç bozulmadan bunu ortaya çıkarmasını istemesiyle ilgilidir. Arşimet bu sorun üzerine düşünür ancak bir gün hamamda yıkanırken suyun, vücudunu batan kısmın hacmiyle orantılı bir kuvvetle yukarı doğru ittiğini bulur. Bu yolla tacın saf altından yapılıp yapılmadığını öğrenebileceğini düşünen Arşimet büyük bir sevinçle çıplak olarak buldum, buldum “Eureka, Eureka” diye bağırarak hamamdan dışarı fırlar. Hemen biri altından, öteki gümüşten aynı ağırlıkta iki taç yaptırarak, Hieron’un tacına katılan gümüş miktarını, bu iki tacın taşırdığı su miktarını karşılaştırarak bulmuş olur.Arşimet suyu yukarı seviyeye taşıyabilmek için, bir silindire yerleştirdiği spiralle tulumba yaparak Hieron için yapılmış büyük geminin suyunu boşaltmıştır. Bu kendi adıyla anılan “Archimedes Spiralidir”. Ayrıca çeşitli tipte hava boşaltma tulumbaları da icat etti.Öldüğünde büyük bir tören yapıldı. Vasiyeti üzerine kendine göre en büyük buluşu olan “Küre ve Silindir Üstüne” adlı eserinde ifade ettiği, yüksekliği ve çapı, bir kürenin çapına eşit olan silindirin yüzey ve haciminin, küreninkinden 3/2 kez daha büyük olduğunu temsil eden bir şekil mezar taşı üzerine çizilmiştir.
Ayrıca bakınız: Arşimet Prensibi
Sağlık Ana Sayfa