RRR
.Güney Amerika’nın öteki büyük kara kütlelerinden soyutlanmış olması, anakara üzerinde pek çok özgün türün gelişmesine yol açmıştır. Anakarada yaşayan başlıca memeli hayvanlar arasında lama ve alpaka (Andlar), jaguar, iri kertenkeleler, karınca yiyenler, yarasa (vampir vb.) ve maymun türleri sayılabilir. Brezilya tapiri, puma, yeleli kurt, kısa bacaklı tilki, gözlüklü ayı, pampa geyiği, bataklık geyiği, vikunya, marmoset (ipek maymun), kürklü opossum Güney Amerika ülkelerinde yaşayan ilgi çekici hayvanlardandır.Güney Amerika’nın öteki anakaralara oranla daha fazla kuş türü barındırdığı sanılmaktadır. Selvalarda sayısız papağan ve parlak renkli tropikal bölge kuşu yaşar. Eski Dünyadaki devekuşuylaaynı atadan gelen kanatsız bir Patagonya kuşu olan rhea, (rhea americana), her iki kanat açıklığı 3 m’ye ulaşan ve Andlar’ da yaşayan kara akbabası (vultur gryphus) ve maymunları avlayabilecek yırtıcılıktaki bir Amerikan kartalı (thrasa etus harpyia), anakaranın olağandışı büyüklükteki üç kuşudur. Tropikal yağmur ormanlarının uçmayı sevmeyen kuşu tepeli tavuk (opisthocomus hoatzin), pençeli kanatlarıyla özgün bir kuştur.Anakarada yaşayan sürüngen türlerinin başında Amerika timsahları, kertenkeleler ve yılanlar (özellikle çok büyük bir boa yılanı olan anakonda) gelir, iguana (dev kertenkeleler) ve öteki sürüngenlerin çoğu Galapagos Adaları’nda yaşar. Hayvanların yırtıcılardan korunduğu, Ekvador kıyılarının açığında yer alan bu takımadalar, dünyanın başka yerlerinde görülmeyen birçok hayvan türünün doğal yaşam alanını oluşturduğundan hayvanbilimcilerin büyük ilgisini çeker. Ağırlığı yüzlerce kiloyu geçen ve 100 yıldan fazla yaşayan dev Galapagas kaplumbağası takımadalarda yaşayan ilginç türlerden biridir. Güney Amerika sularında yaşayan balık türlerinden en yaygın görüleni pirayadır. Tropikal ırmaklarda topluca yüzen ve etobur balık türlerinin en yabanılı olan piraya, avının etini birkaç dakika içinde parçalayabilir. Dünyanın en büyük tatlısu balıklarından biri olan arapayma, kuzeydeki ırmaklarda bulunur. Arapayma 5 m’ye kadar uzaması ve hava solumasıyla ünlüdür. Kuzeydeki ırmaklarda, yaydığı elektrikle bir insanı sarsabilecek güçte olan iri bir yılanbalığı (electrophorus electricus) da yaşar.Amfibiler içinde, Brezilya, Guyana, Surinam ve Fransız Guyanası’nda görülen Surinam karakurbağası ilginç türlerden biridir.ırktar ve kültürel bölgeler. Güney Amerika toplumunun etnik yapısının özelliklerini, anakaraya dışarıdan gelen iki topluluğun yerli halk üzerindeki etkileri belirler, ispanyollarla Portekizlilerin 16. yy’da anakaraya geldiklerinde karşılaştıkları kızılderili toplulukları, Avrupalı topluluklarla değişen oranlarda karışmışlardır. Sömürgeleştirmenin ve yerleşimin başlamasından kısa süre sonra, anakaranın bazı bölgelerine köle olarak çalıştırılmak üzere Afrikalılar getirilmiştir: Günümüzde siyahlar anakaranın çeşitli bölgelerinde yalnız zenci soyundan gelen ve Avrupalılarla karışmış topluluklar oluştururlar.Andlar’da Colombia’nın güneyinden Şili’ nin kuzeyine kadar uzanan bölgede yaşayan topluluklara Andlar Kızılderilileri adı verilir. Öteki kızılderili toplulukları Guyana Kalkanı, Amazon Havzası’nın iç kesimleri ve Brezilya Kalkanı’nın kuzey ve kuzeybatı kesimlerinde yaşarlar. Andlar Kızılderilileri, yerleşik çiftçiler olan inkaiarın soyundan gelmedir. inka imparatorluğu, ispanyolların saldırısı sırasında Ekvador’dan Şili’nin orta bölgelerine kadar uzanan dağlık bir alanı denetimi altına almıştı, imparatorluğun merkezini ele geçiren ispanyollar, önceleri inka aristokrasisinin yürüttüğü derebeylik rolünü üstlenerek, fazla güçlük çekmeden kalabalık nüfusu yönettiler. Güney Amerika’nın öteki bölgelerinde yaşayan kızılderililer çoğunlukla avcılıkla ya da tarımla uğraşıyorlardı. Küçük topluluklar biçiminde yaşayan avcı ve çiftçiler geniş yetkilerle donatılmış bir merkezi organın denetiminden yoksundu. Bu alanlarda yaşayan kızılderililer köleleştiriliyor ya da savaş hastalıkların etkisiyle yok oluyorlardı.Halkın başka bir ırkla karışmayıp yalnız Avrupalıların soyundan geldiği bölgeler Şili’nin güneyi,
Diğer Sayfalar: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28
Sağlık Ana Sayfa