Platon’un Atinadaki okulu (Akademia). Okul, yarıtanrı sayılan kahraman Akademos’un adını alan bir zeytinlikte kurulduğundan bu adla anılagelmiştir. IÖ 387′de Platon, öğretim niteliği bakımından ilk üniversite sayılabilecek bu yerde ders vermeye başladı. Akademia ile Aristoteles ve izleyicilerinin Peripatos okulu, Antik Çağın iki büyük felsefe akımının odaklaştığı yerlerdir. İS 509′da Jüstinyen’ce kapatılana kadar Akademia’da 900 yıl öğretim yapıldı. Üç döneme ayrılır: Platon’dan sonra Eski Akademia’ya Speusippos, Ksenokrates, Polemon ve Krates önderlik etti. Orta (ikinci) Akademia’yı Arkhesilaos (İÖ 315-241) başlattı ve bu döneme kuşkuculuk egemen oldu. Kireneli Karneades (214-129) yönetimindeki Yeni Akademia’da kuşkuculuk doruğuna ulaştı: Gerçeğin hiçbir ölçütünün bulunamayacağı öne sürüldü. Stoacı felsefeyle bu çatışma döneminden sonra Askalonlu Antiokhos İÖ 1. yy’da Eski Akademia’nın akılcı-dogmatik öğretisini geri getirdi. Yeniçağda akademi, bilim ve sanat kuramıyla uğraşan kişiler topluluğu, çoğu kez yeriyle birlikte belirten bir anlam kazandı. Sayıca ve nitelik yönünden artan bu kurumları 1439′da İtalya’da görüyoruz, iki seçkin Grek bilgesi, Gemistus Pletho ve Johannes Bessarion, Yunan yazınıyla Platon’un felsefesini incelemek için kurulmuş Florence Accademia Platonica’nın iki üyesiydi.Bessarion, Roma’ya gitti ve kardinal olarak Accadamia Romana di Storia e di Archeologia’nın uygulayıcısı oldu. Öteki eski akademilerden biri de Aragonlu Alfonso’nun koruyuculuğunda, 1442′de Napoli’de kuruldu (Accademia Pontaniana).ilk bilimsel akademiler 16. yy’a rastlar. 1560′ta Giambattista, Academia Secretom Naturae’yı kurdu. 1575′te ispanya kralı II. Philip, Madrid’de Academia de Ciencias Matematicas’ı oluşturdu. Gali-leo’nun yetiştiği ünlü roma Accademia dei Lincei, Federigo Cesi’ce 1603′te kuruldu; ancak onun ölümünden sonra kapandı, 1870′te Reale Accademia Nazionale dei Lincei adı altında yeniden canlandırıldı. 1657′de Leopold de’Medi-ci, fizikçi Torricelli’nin de üyesi olduğu Florence Accademia del Cimento’yu kurdu.Almanya’da ilk akademi, 1617′de Wei-mar’da kurulan Die Fruchtbringende Gesellschaft’tı. Amacı.dilin arındırılması ve edebiyat eserlerinin derlenmesiydi. ilk bilimsel Alman akademisi, Societas Ereunitica, 1622′de Rostock’ta kuruldu. 1652′de fizikçi J. L. Bausch, tıp ve ilgili bilim dalları üzerine araştırma yapılmasını sağlamak için Schvveinfurt’ta Academia Naturae Curiosorum’u oluşturdu. Bu akademi 1670′te ilk kez Alman bilimsel dergi “Miscellanea Curiosa”yı yayımladı.17. yy’da iki önemli akademi daha kuruldu. “English Royal Society” ingiliz Krallık Derneği ve Fransız “Academie des Sciences” Bilimler Akademisi, ünlü kişileri yapısında toplamaya başladı. Londra ve Oxford kolejleri ilk toplantılarını 1645′te yaptı. 1662′de Kraliyet Derneği adı altında birleşti. Bu sırada Paris’te de Descartes, Pascal, Gassendi ve M. Mersenne’i içeren bir grup bilim adamı toplantılar yapıyordu. 1666′da Golbert, kraliyet kitaplığında bilimsel bir görüşme yapmak üzere hepsini ingiltere’ye çağırdı. “Academie Française”,1635′te Richelieu’nun koruyuculuğu altında edebiyatın kalburüstü kişilerini topladı. 1663′te eski yapıtları, madalyon ve yazıtları incelemek için oluşturulan “Petite Academie”, 1716′da seçkin “Academie Royale des Inscriptions et Belle Lettres”e dönüştü. 18. yy’da “Royal Society” ve “Academe des Sciences”ın ünü ve başarıları, bütün dünyada yaygınlaştı. Bunun üzerine birçok Avrupa ülkesi, kendi ulusal bilim akademisini kurmaya koyuldu. Bunun ilk öncülüğünü Leibniz yaptı, 1676′da Viyana’da Kraliyet Bilim Akademisi’nin kurulmasına önayak oldu, III.Frede-rick’e Berlin akademisinin oluşturulmasını önerdi ve 1711 ‘de akademi resmen açıldı.16. ve17. yy’ların akademileri ya bilimsel ya da dil ve edebiyatla ilgiliydi. 18. yy süresince üzel sanatlar akademileri de kuruldu.Tüm bu akademiler kural olarak yüksek eğitim yapan kurumlardı ve bu yüzden ilk derneklerden farklıydılar. Akademilerin kuruluşu 19. yy boyunca sürdü ve 20. yy’da tüm dünyada bilim, edebiyat ve güzel sanatlar merkezi kuruldu. Bilimsel Akademiler. Avusturya, Belçika, Çekoslovakya, Danimarka, Fransa, Almanya, Macaristan, italya, Holianda, Norveç, Polonya, Portekiz, ispanya, isveç, isviçre, SSCB, Yugoslavya, ingiltere, ABD Edebiyat Akademileri. Rönesans yalnız klasik bilim ve yazının yeniden doğuşunu değil, aynı zamanda, dil ve edebiyatta da ulusallaşmayı sağladı. Bu alanda italya önder oldu. 16. yy’da bu alandaki akademiler 700′e ulaştı. Bunların en ünlüsü Floransa’da 1582′de A.F. Grazzi’ce kurulan “Accademia della Crusca”ydı. Fransa, ispanya, U.S.S. ingiltere ve ABD’de aynı amaçlı akademiler birbirini izledi. 1901′de kurulan Londradaki “İngiliz Akademisi”, tarih felsefe, politika, ekonomi, arkeoloji, filoloji alanlarında araştırma ve inceleme yapmayı amaçlıyordu.Toplum Bilim Akademileri. Bu alandaki en eski iki akademi, 1720′de Portekiz’de ve 1738′de ispanya’da kuruldu. Fransız, SSCB, ABD akademileri bunları izledi.Güzel Sanatlar Akademileri, ilk akademi italya’da açıldı (1563,1573,1577) 1770′te Viyana Akademisi ve 1795′te Fransız Güzel Sanatlar Akademisi işlevini sürdürüyordu. Danimarka, SSCB, ingiltere, ABD, Brezilya akademileri bu alanda kendilerini kanıtladı. Müzik Akademileri. 16. yy’da italya’da müzikçi ve ozanların dernekleriyle başladı, ilk müzik akademisi G. Zarlino, A. Gabrieli ve başkalarınca Venedik’te kuruldu (1558). Fransa, Avusturya, ingiltere akademileri ünlü besteci ve müzisyenleri içinde topladı. Tıp ve öteki akademiler. Paris’te kurulan ilk tıp akademileri yavaş gelişti (1 731, 1793, 1820, 1871). SSCB Askeri Tıp 20. yy1 dır.Akademisi 1799′da kuruldu. Ancak Tıp Akademilerinin gelişme çağıMadencilik, Tarım, Ticaret gibi çeşitli alanlardaki akademiler, gerçek anlamda 20. yy’ın ürünleridir.
Türkiye’de akademiler. Türkiye’de ilk akademi Encümen-i Daniş’tir (1851). Meclis-i Maarifi Umumiye’nin 1846′daki toplantısı sonundaki karara uyularak Abdülmecit ve Mustafa Reşit Paşa döneminde kuruldu. Bilimsel ve teknik konulu eserler yazmak ve çevirmekle görevlendirilen kurula 40 asıl üye, 30 onur üyesi seçilmişti. Asıl üyeleri arasında Ahmet Vefik, Ahmet Cevdet, Fuat Efendi gibi dönemlerinin ünlü kültür adamlarıyla birlikte devlet adamları da (Sadrazam Mustafa Reşit Paşa, Hariciye Nazırı Ali Paşa vb.) yer alıyordu. Onur üyeleri arasındaki en önemli adlar Redhouse (ingiliz doğubilimci), Bianchi (Fransız doğubilimci) ve Hammer’dir (Tarihçi). Acılık töreninde Fuat ve Ahmet Cevdet Efendilerin hazırladığı Kavaid-i Osmaniye (Osmanlıcanın kuralları) adlı ramer kitabı, Encümeni Daniş’in ilk eseri olarak padişaha sunuldu. Kurulun ikinci somut eseri Cevdet Tarihîdir (12 cilt, yazarı Ahmet Cevdet). Encümeni Daniş, bir süre sonra işlevini yitirdi. Cumhuriyet döneminde 1930′larda kurulan kimi kurumlar, akademi sanını taşımamakla birlikte, akademi görevi yüklendi: Türk Tarih Kurumu (1930), Türk Hukuk Kurumu (1934), Türk Dil Kurumu (1932) vb. Ayrıca akademik öğretim için daha önceden kurulmuş kimi okullar da “akademi” adını aldı: Harp Akademileri, iktisadi ve Ticari ilimler Akademileri, Devlet Güzel Sanatlar Akademisi.
1983′te bir yasayla, işlevleri değiştirilmeden yeniden düzenlenen Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu bir ad altında birleştirildi: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu. Askeri Akademileri dışındaki eğitim akademileri de Yüksek Öğretim Kanunu (1983) ile üniversitelerin kapsamına alındı.
Ansiklopedimizin içinde Google destekli arama yapın.
Sağlık Ana Sayfa Biyografiler Akademisyenler, Antropologlar (İnsanbilimciler), Arkeologlar Askerler > Besteciler Bilim Adamları Biyologlar Coğrafyacılar Dansçılar Denizciler Devlet Adamları - Politikacılar Dilbilimciler Din Adamları Diplomatlar Doğa Bilimciler Düşünürler Edebiyatçılar Eğitimciler Ekonomistler Felsefeciler Fizikçiler Fotoğrafçılar Gazeteciler Gezginler Gökbilimciler Gravürcüler Heykeltraşlar Hukukçular İktisatçılar İmparatorlar-Hükümdarlar İş Adamları İstatistikçiler Karikatürcüler Kaşifler Kimyagerler Koreograflar Mankenler Matematikçiler Mimarlar Minyatürcüler Mucitler Mühendisler Müzisyenler Oryantalistler Osmanlı Padişahları Pilotlar Psikologlar Ressamlar Şairler Sanatçılar Sanatkarlar Sendikacılar Seramik Sanatçıları Sinemacılar ve Tiyatrocular Sosyologlar (Toplumbilimciler) Sporcular Araba Yarışçıları Futbolcular Tarihçiler Tıpçılar Veterinerler Yazarlar Yöneticiler Yönetmenler
Toplum ve Yaşam Toplum Millet Aile Antropoloji Hayvanlar Sosyoloji Cinsellik Ev Evlilik Felsefe Aşk Biyografiler
Bilim ve Teknoloji Bilim Bilgisayar Bilim Kurgu Matematik Aritmetik Arkeoloji Biyoloji Bilim Adamları Bilişim Ekonomi Fizik Yıldızlar Astronomi Uzay Arkeoloji Jeoloji Nükleer Enerji Kimya Zooloji Mantık Pedagoji Enerji Elektronik Elektrik Telekomunikasyon Teleskop Ses Tıp Tarım
Kültür Kültür Dil Tarih Edebiyat Eğitim Felsefe Adet Müze Müzik Mitoloji Basın Spor Sinema Tiyatro Coğrafya İklim İlçeler İller Biyocoğrafya
Din ilahiyat Allah Musevilik Hristiyanlık Kuran-ı Kerim Mitoloji
